Download mus - Haiku

CHAPTER 8
GETTING UP
EARLY
Zzzzzz
Tu es
molesta,
Aurelia. Tu
clamas
neque
laboras!
Ego in agris
laborare volo!
Davus non
clamat.
Tempus est ad
urbem redire!
Togas et
tunicas in
cistam pone!
Chapter 8
GETTING UP EARLY
Nōndum lūcet, sed Aurēlia, māter Marcī et Cornēliae, iam in
vīllā occupāta est. Irāta est quod servōs sedentēs cōnspicit.
“Agite, molestī servī!” inquit. “Cūr nihil facitis? Cur vōs ibi
sedētis? Cur nōn strēnuē labōrātis? Omnia statim parāre
necesse est quod nōs hodiē Rōmam redīmus.” Iam strēnuē
5
labōrant servī.
Tum Aurēlia puerōs excitāre parat. Intrat igitur cubiculum
Marcī. Clāmat, “Age, Marce! Tempus est surgere. Nōs ad
urbem redīre parāmus.”
Marcus mātrem audit sed nihil respondet. Deinde Aurēlia
cubiculum Sextī intrat. Clāmat, “Age, Sexte. Tempus est
surgere.” Statim surgit Sextus. Celeriter tunicam et togam induit
et brevī tempore ē cubiculō currit.
10
Iterum Aurēlia cubiculum Marcī intrat. Iterum clāmat, “Age,
Marce! Nōs iam strēnuē labōrāmus. Cūr tū sōlus nōn surgis?”
Gemit Marcus. “Ego nōn surgō,” inquit, “quod Rōmam redīre
nōlō. Cur mihi quoque necesse est ad urbem redīre? Patrem
meum prīnceps ad urbem revocat. Patrem cōnsulere vult. Nōn
vult cōnsulere Marcum.”
Subitō intrat Gaius, pater Marcī, et clāmat, “Sed ego volō
cōnsulere Marcum! Cūr, Marce, hodiē mē vexās? Cūr nōn
surgis? Cūr nōndum tunicam et togam induis, moleste puer?”
Nihil repondet Marcus, sed statim surgit quod patrem timet.
15
1. What time is it?
2. What is Aurelia doing?
3. Why is she angry?
4. What questions does she ask the slaves?
5. What does she say they have to do?
6. What does she do in Marcus’ room?
7. What is his response?
8. What does she do in Sextus’ room?
9. What is his response?
10. What does Aurelia do now?
11. Why isn’t Marcus getting up?
12. Who enters the scene now?
13. What does he have to say?
14. What is Marcus’ response?
1. Cur est Aurelia irata?
2. Cur necesse est omnia statim parare?
3. Quid Aurelia in cubiculo Marci clamat?
4. Quid facit Marcus?
5. Surgitne Sextus?
6. Quid facit Sextus?
7. Cur Marcus non surgit?
8. Quis subito intrat?
9. Cur Marcus surgit?
Ego sum Cornelia. Ego sub arbore sedere volo.
Tu adhuc dormis, Marce!
Sextus non dormit sed surgit.
What do you
see?
Ego et Flavia, nos sub arbore sedemus et legimus.
Vos ad meam villam venitis.
Pueri meam villam intrant.
What do you
notice?
Latin verb endings tell us who
the subject is!
ego
-m or -o
Ego ancilla sum. Ego villam purgo.
tu
-s
Tu ancilla es. Tu villam purgas.
puella -t
Puella ancilla est. Puella villam purgat.
nos
-mus
Nos ancillae sumus. Nos villam purgamus.
vos
-tis
Vos ancillae estis. Vos villam purgatis.
puellae -nt
Puellae ancillae sunt. Puellae villam
purgant.
most must isn’t
Let’s all sing!
[Tune = The Farmer in the Dell]
Refrain:
O, S, T, MUS, TIS, NT
O, S, T, MUS, TIS, NT
The Latin present endings are
O, S, T, MUS, TIS, NT
I, you, he, she, and it
We, you, and also they
Are the present English pronouns
Now everybody say Refrain:
rego, regis, regit
regimus, regitis, regunt
Are the 3rd conjugation present
endings one-by-one. Refrain:
amo, amas, amat
amamus, amatis, amant
1st conjugation in the present
What more could you want. Refrain
audio, audis, audit
audimus, auditis. audiunt
The 4th conjugation present
endings are all done. Refrain
moneo, monēs, monet
monēmus, monētis, monent
Let’s sing the 2nd conjugation
to our hearts content. Refrain
Observe the ending on the verb, and then pick the correct noun
or pronoun from the box at the right.
1. ______________
tunicam induis.
tu
2. ______________
cubiculum intramus.
nos
Aurelia
3. ______________
Marcum excitat.
nos
4. ______________
te spectamus.
vos
5. ______________
epistulas traditis.
6. ______________
ad urbem venio.
ego
pueri
7. ______________
nuntium salutant.
vos
8. ______________
Romam redire paratis.
pueri
9. ______________
servos in agros ducunt.
ego
10.______________
patrem meum peto.
o - ego
I
s - tu
you
t – Aurelia
mus - nos
he/she/it
we
tis- vos
y’all
nt – pueri
they
Observe the noun or pronoun subject, then put the
correct ending on the verb.
o
1. Ego villam intr______.
mus
2. Nos tunicas indui_______.
nt
3. Ancillae villam purgare para______.
tis
4. Vosne ad meam villam veni_________?
ego - o
i
tu - s
you (s)
-t
he, she, it
nos - mus we
vos - -tis
y’all
-nt
they
t
5. Princeps senatores ad urbem revoca________.
s
6. Tu nuntium ad villam duci________.
mus
7. Nos ancillas in villā non adiuva__________.
s
8. Tune magnum clamorem audi_____
ubi nos
mus
appropinqua______?
9. Ubi mater te excita_______,
Marce, tu non responde______.
t
s
10.Dum nos in cubiculo dormi__________,
vos villam
mus
cura__________.
tis
Read a Latin verb “backwards”
induimus
mus
excitas
s
=
=
we put on
you awaken
intratis
tis
=
y’all enter
What about that vowel in front of the
personal ending? Can you figure it out?
portāre
timēre
surgere
arripere
audire
porto
portas
portat
portamus
portatis
portant
timeo
times
timet
timemus
timetis
timent
surgo
surgis
surgit
surgimus
surgitis
surgunt
arripio
arripis
arripit
arripimus
arripitis
arripiunt
audio
audis
audit
audimus
auditis
audiunt
Which category do the following verbs follow?
excitāre, conspicere, docēre, agere, induere, intrāre, venire?
One verb we know uses the same
personal endings, but with
irregular formation.
sum
I am
es
you are
est
he/she/it is
sumus
we are
estis
y’all are
sunt
they are
Ego sum Cornelia.
Ego sub arbore sedere volo.
Tu es Marcus.
Tu adhuc dormis, Marce!
Sextus est puer strenuus.
Sextus non dormit sed surgit.
Nos sumus Cornelia et Flavia.
Nos sub arbore sedemus et legimus.
Vos estis mei amici.
Vos ad meam villam venitis.
Marcus et Sextus sunt pueri.
Pueri meam villam intrant.
Personal Endings




I
-m or –o
you
-s
he/she/it
-t
we
-mus
y’all
-tis
they
-nt
Latin uses personal endings on its verbs instead
of separate pronoun subjects as English does.
The Latin personal endings correspond to the
same pronoun subjects that English uses.
A Latin verb has its subject built into the verb. It
is not necessary to have a subject noun or
pronoun for a Latin sentence.
nos consulimus = we consult
But most importantly….READ A LATIN VERB
BACKWARDS!
Can you find the new personal
endings in the Chapter Story?
Nōndum lūcet, sed Aurēlia, māter Marcī et Cornēliae, iam in vīllā occupāta est.
Irāta est quod servōs sedentēs cōnspicit.
“Agite, molestī servī!” inquit. “Cūr nihil facitis? Cur vōs ibi sedētis? Cur nōn
strēnuē labōrātis? Omnia statim parāre necesse est quod nōs hodiē Rōmam
redīmus.” Iam strēnuē labōrant servī.
5
Tum Aurēlia puerōs excitāre parat. Intrat igitur cubiculum Marcī. Clāmat, “Age,
Marce! Tempus est surgere. Nōs ad urbem redīre parāmus.”
Marcus mātrem audit sed nihil respondet. Deinde Aurēlia cubiculum Sextī intrat.
Clāmat, “Age, Sexte Tempus est surgere.” Statim surgit Sextus. Celeriter tunicam
et togam induit et brevī tempore ē cubiculō currit.
10
Iterum Aurēlia cubiculum Marcī intrat. Iterum clāmat, “Age, Marce! Nōs iam
strēnuē labōrāmus. Cūr tū sōlus nōn surgis?”
Gemit Marcus. “Ego nōn surgō,” inquit, “quod Rōmam redīre nōlō. Cur mihi
quoque necesse est ad urbem redīre? Patrem meum prīnceps ad urbem revocat.
Patrem cōnsulere vult. Nōn vult cōnsulere Marcum.”
Subitō intrat Gaius, pater Marcī, et clāmat, “Sed ego volō cōnsulere Marcum!
Cūr, Marce, hodiē mē vexās? Cūr nōn surgis? Cūr nōndum tunicam et togam
induis, moleste puer?”
Nihil repondet Marcus, sed statim surgit quod patrem timet.
15
What is
this –e?!!
What
about me?
Cur, Marce, hodie me vexas?
I can’t be
the subject
because I
don’t have
a –us
ending.
What is the subject?
The
WHAT
AM I
subjectARE
is in the
verb ending
YOU
DOING
HERE?
-s =TALKING
“you” singular.
TO
??
ME?!!
What is the direct object?
Wait…
“Me” is the direct object.
You ARE
talking
to me!
What
is the
verb?
“Vexas” is the verb.
WhatThe
other
case has
endings
vocative
case
is usedidentical
when to
thedirectly
vocative?
Can yousomeone
spot the by
exceptions?
addressing
name.
1. Quid facis, Flavia?
2. Quid facitis, ancillae?
3. Abite, molesti pueri!
4. Cur nihil facitis, servi ignavi!
5. Pater! Nuntius in villā est!
6. Senatores! Tempus est ad urbem redire.
7. Cave, Sexte! Descende, Sexte!
8. Scribisne epistulas, Corneli?
Vocative Case
Is used when calling someone by name.
 It’s endings are identical to the nominative
except for the 2nd declension singular:

nouns have a vocative ending of –e.
 -ius nouns have a vocative ending of –i.
 -us

Watch your verb endings in sentences
with vocatives. The subject of the
sentence could be “you” or “you all”.
Model Sentences
Write these in
your notes and
label each case.
Puella epistulam tradit, domina.
Puellae epistulas tradunt, dominae.
 Puer cibum tradit, domine.
Pueri cibos tradunt, domini.
 Mater arborem curat, senator.
Matres arbores curant, senatores.

Puella epistulam tradit, domina.
Nom.
Acc.
TV
Voc.
Puellae epistulas tradunt, dominae.
Nom.
Acc.
TV
Voc.
Puer cibum tradit, domine.
Nom. Acc. TV Voc.
Pueri cibos tradunt, domini.
Nom. Acc. TV Voc.
Mater arborem curat, senator.
Nom. Acc.
TV
Voc.
Matres arbores curant, senatores.
Nom. Acc.
TV
Voc.
Read these –what person is each verb?
NARRATOR: Sextus est laetus.
MARCUS: Tu es laetus, Sexte. Cur?
SEXTUS: Ego sum laetus quod Romam ire volo.
NARRATOR: Servi sunt defessi.
MARCUS: Vos estis defessi, servi. Cur?
SERVI; Defessi sumus quod strenue laboramus.
NARRATOR: Cornelius epistulas legit.
AURELIA: Quid legis, Corneli?
CORNELIUS: Epistulas lego.
NARRATOR: Marcus ramum arripit.
SEXTUS: Quid arripis, Marce?
MARCUS: Ramum arripio.
NARRATOR: Cornelia ridet.
FLAVIA: Cur rides, Cornelia?
CORNELIA: Rideo quod laeta sum.
NARRATOR: Senatores ad urbem redeunt.
AURELIA: Cur ad urbem reditis, senatores?
SENATORES: Redimus quod princeps nos consulere vult.
NARRATOR: Pueri lupum non timent.
PUELLAE: Cur lupum non timetis, pueri?
PUERI: Lupum non timemus quod temerarii sumus.
NARRATOR: Puellae clamant, “Ferte auxilium!”
PUERI: Cur vos clamatis, “Ferte auxilium!”?
PUELLAE: Nos clamamus, “Ferte auxilium!”
quod lupum conspicimus.